دوره جامع هماتولوژی و علوم آزمایشگاهی

معرفی دوره

خون یکی از پیچیده‌ترین و در عین حال مهم‌ترین بافت‌های بدن است و درک صحیح فیزیولوژی، پاتوفیزیولوژی و روش‌های تشخیصی مرتبط با آن، نقشی اساسی در تشخیص، پایش و درمان بسیاری از بیماری‌ها دارد. با توجه به گستردگی مباحث هماتولوژی و ارتباط نزدیک آن با علوم آزمایشگاهی، پزشکی داخلی، پاتولوژی، بانک خون و فناوری‌های نوین تشخیصی، نیاز به یک آموزش جامع، ساختارمند و مبتنی بر منابع معتبر علمی بیش از پیش احساس می‌شود.

دوره جامع هماتولوژی و علوم آزمایشگاهی ماناتک با هدف ارائه آموزش عمیق، کاربردی و به‌روز در حوزه بیماری‌های خون و روش‌های تشخیصی مرتبط طراحی شده است. در این دوره تلاش شده است تا مباحث پایه، بالینی، آزمایشگاهی و تشخیصی به شکلی منسجم و قابل فهم ارائه شوند تا فراگیران بتوانند علاوه بر یادگیری مفاهیم نظری، مهارت لازم برای تحلیل یافته‌های آزمایشگاهی و تفسیر نتایج تشخیصی را نیز کسب کنند.

محتوای این دوره بر اساس معتبرترین منابع آموزشی و رفرنس‌های بین‌المللی از جمله Hoffbrand، Henry، Davidson، Dacie & Lewis و AABB تدوین شده و با رویکردی تلفیقی، ارتباط میان مبانی علمی، یافته‌های آزمایشگاهی و کاربردهای بالینی را به‌صورت گام‌به‌گام تشریح می‌کند. در طول آموزش، مفاهیم صرفاً به حفظ مطالب محدود نشده و تلاش می‌شود منطق علمی هر مبحث، ارتباط آن با بیماری‌ها و کاربرد عملی آن در محیط آزمایشگاه و بالین بیمار به‌طور کامل مورد بررسی قرار گیرد.

یکی از ویژگی‌های برجسته این دوره، تأکید بر رویکرد آزمایشگاه‌محور و تشخیص‌محور است. فراگیران با اصول تفسیر نتایج آزمایشگاهی، ارزیابی سلول‌های خونی، تحلیل داده‌های حاصل از آزمایش‌های هماتولوژی، بانک خون، انعقاد و فلوسایتومتری آشنا می‌شوند و می‌آموزند که چگونه یافته‌های آزمایشگاهی را در کنار اطلاعات بالینی برای رسیدن به تشخیص صحیح به کار گیرند.

علاوه بر مباحث نظری، بخش قابل توجهی از دوره به آموزش مهارت‌های عملی آزمایشگاهی اختصاص یافته است. بررسی مورفولوژی سلول‌های خونی، تفسیر اسمیرهای خون محیطی و مغز استخوان، آشنایی با رنگ‌آمیزی‌های تخصصی، کنترل کیفیت آزمایشگاهی و اصول کار با فناوری‌های نوین تشخیصی از جمله موضوعاتی هستند که با تأکید بر کاربرد عملی و نیازهای واقعی آزمایشگاه‌های تشخیص پزشکی ارائه می‌شوند.

این دوره برای دانشجویان و فارغ‌التحصیلان علوم آزمایشگاهی، پزشکی، رشته‌های مرتبط با علوم پایه پزشکی، کارشناسان و مسئولان فنی آزمایشگاه‌ها، داوطلبان آزمون‌های تحصیلات تکمیلی و تمامی علاقه‌مندان به حوزه هماتولوژی و تشخیص آزمایشگاهی طراحی شده است. همچنین محتوای آموزشی به گونه‌ای تنظیم شده که هم برای افرادی که در ابتدای مسیر یادگیری قرار دارند و هم برای افرادی که به دنبال ارتقای دانش تخصصی خود هستند، قابل استفاده و ارزشمند باشد.

هدف نهایی این دوره، ایجاد درکی عمیق از مفاهیم هماتولوژی، افزایش توانایی تحلیل و تفسیر نتایج آزمایشگاهی، آشنایی با جدیدترین رویکردهای تشخیصی و آماده‌سازی فراگیران برای فعالیت حرفه‌ای در محیط‌های آموزشی، پژوهشی و آزمایشگاهی است. این دوره تنها یک مجموعه آموزشی نیست؛ بلکه مسیری جامع برای یادگیری علمی، کاربردی و حرفه‌ای هماتولوژی و علوم آزمایشگاهی به شمار می‌آید.

خونسازی (Hematopoiesis)

در این بخش، مبحث خونسازی با رویکردی جامع و مبتنی بر تلفیق منابع معتبر هماتولوژی و پزشکی شامل کتاب‌های Hoffbrand’s Postgraduate Haematology، Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods، Davidson’s Principles and Practice of Medicine و Rossi’s Principles of Transfusion Medicine تدریس شده است.

آموزش با معرفی سلول‌های بنیادی خون‌ساز (Hematopoietic Stem Cells)، ویژگی‌های زیستی و ظرفیت خودنوزایی و تمایز آن‌ها آغاز می‌شود. سپس فرآیند هماتوپوئز در مغز استخوان و عوامل تنظیم‌کننده خونسازی به‌صورت مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌گردد.

در ادامه، مسیر تکامل و بلوغ هر یک از رده‌های سلولی شامل رده اریتروئیدی، گرانولوسیتی، مونوسیتی، لنفوئیدی و مگاکاریوسیتی به‌صورت اختصاصی مورد بحث قرار می‌گیرد. در این آموزش علاوه بر معرفی ویژگی‌های مورفولوژیک سلول‌ها در مراحل مختلف بلوغ، به جنبه‌های فیزیولوژیک، مولکولی و آزمایشگاهی خونسازی نیز پرداخته شده است.

هدف این بخش ایجاد درک عمیق از فرآیند طبیعی تولید سلول‌های خونی و فراهم کردن زیرساخت علمی لازم برای یادگیری بیماری‌های هماتولوژیک، تفسیر یافته‌های آزمایشگاهی و درک پاتوفیزیولوژی اختلالات خونی است.

اختلالات گلبول‌های قرمز (Red Blood Cell Disorders)

در این بخش، اختلالات گلبول‌های قرمز با تکیه بر منابع معتبر هماتولوژی و پزشکی داخلی از جمله Hoffbrand’s Postgraduate Haematology، Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods و Davidson’s Principles and Practice of Medicine به‌صورت جامع و کاربردی تدریس شده است.

آموزش با مرور فیزیولوژی گلبول قرمز، ساختار هموگلوبین و مکانیسم‌های ایجاد اختلالات اریتروسیتی آغاز می‌شود و سپس مهم‌ترین بیماری‌های مرتبط با این رده سلولی مورد بررسی قرار می‌گیرند. در بخش آنمی‌ها، طبقه‌بندی کم‌خونی‌ها بر اساس شاخص‌های آزمایشگاهی، پاتوفیزیولوژی، تظاهرات بالینی و رویکردهای تشخیصی به‌صورت مرحله‌به‌مرحله آموزش داده می‌شود.

همچنین انواع آنمی‌های فقر آهن، مگالوبلاستیک، همولیتیک، آنمی بیماری‌های مزمن و سایر کم‌خونی‌های مهم با تأکید بر یافته‌های آزمایشگاهی، تفسیر CBC، بررسی اسمیر خون محیطی و الگوریتم‌های تشخیصی مرور می‌شوند.

در ادامه، اختلالات افزایش توده گلبول قرمز شامل پلی‌سیتمی‌ها و تفاوت میان پلی‌سیتمی اولیه و ثانویه مورد بحث قرار می‌گیرد. علاوه بر این، مباحث مرتبط با پورفیری‌ها، اختلالات مسیر سنتز هم و ارتباط آن‌ها با یافته‌های بالینی و آزمایشگاهی نیز به‌صورت اختصاصی آموزش داده شده است.

این بخش با هدف ایجاد توانایی در تشخیص افتراقی اختلالات گلبول قرمز، تفسیر نتایج آزمایشگاهی و درک مکانیسم‌های مولکولی و بالینی بیماری‌ها طراحی شده و برای دانشجویان علوم آزمایشگاهی، پزشکی، رزیدنت‌های پاتولوژی و هماتولوژی و تمامی علاقه‌مندان به هماتولوژی بالینی کاربردی خواهد بود.

آنمی ها

در بخش اختلالات گلبول‌های قرمز، آنمی‌ها با رویکردی سیستماتیک و بر اساس طبقه‌بندی مورد استفاده در منابع بالینی معتبر از جمله Davidson مورد بررسی قرار می‌گیرند. آموزش از تعریف و مکانیسم‌های ایجاد کم‌خونی آغاز شده و سپس آنمی‌ها بر اساس پاتوفیزیولوژی و شاخص‌های آزمایشگاهی دسته‌بندی می‌شوند.

مباحث این بخش شامل:

آنمی‌های ناشی از کاهش تولید گلبول قرمز

• • کم‌خونی فقر آهن
  • آنمی بیماری‌های مزمن
  • آنمی مگالوبلاستیک ناشی از کمبود ویتامین B12 و فولات
  • آنمی آپلاستیک و نارسایی مغز استخوان
  • آنمی‌های سیدروبلاستیک

آنمی‌های ناشی از افزایش تخریب گلبول قرمز (آنمی‌های همولیتیک)

• • همولیز ارثی
  • همولیز اکتسابی
  • اختلالات غشای گلبول قرمز
  • اختلالات آنزیمی
  • هموگلوبینوپاتی‌ها

آنمی‌های ناشی از خونریزی

• • خونریزی حاد
  • خونریزی مزمن

همچنین آنمی‌ها از دیدگاه شاخص MCV نیز طبقه‌بندی و بررسی می‌شوند:

• آنمی‌های میکروسیتیک
• آنمی‌های نورموسیتیک
• آنمی‌های ماکروسیتیک

در هر مبحث، یافته‌های بالینی، تفسیر CBC، بررسی اسمیر خون محیطی، تست‌های آزمایشگاهی تکمیلی و الگوریتم‌های تشخیصی به‌صورت کاربردی آموزش داده می‌شوند تا فراگیر بتواند رویکرد تشخیصی مناسبی برای بیماران مبتلا به کم‌خونی اتخاذ کند.

پلی‌سیتمی‌ها (Polycythemia and Erythrocytosis)

در این بخش، اختلالات مرتبط با افزایش توده گلبول قرمز و افزایش هموگلوبین خون با رویکردی بالینی و آزمایشگاهی مورد بررسی قرار می‌گیرند. آموزش با تعریف پلی‌سیتمی و افتراق آن از اریتروسیتوز آغاز شده و سپس مکانیسم‌های ایجاد این اختلالات به‌صورت گام‌به‌گام تشریح می‌شوند.

مباحث این بخش شامل:

• پلی‌سیتمی نسبی (Relative Polycythemia)
• پلی‌سیتمی مطلق (Absolute Polycythemia)
• پلی‌سیتمی اولیه و نقش جهش JAK2
• پلی‌سیتمی ورا (Polycythemia Vera)
• پلی‌سیتمی‌های ثانویه ناشی از هیپوکسی
• پلی‌سیتمی‌های ثانویه ناشی از افزایش اریتروپویتین
• علل ارثی و اکتسابی اریتروسیتوز
• تظاهرات بالینی و عوارض ترومبوتیک
• رویکرد تشخیصی بیماران مبتلا به هموگلوبین و هماتوکریت بالا
• تفسیر آزمایش‌های CBC، سطح اریتروپویتین و بررسی‌های مولکولی

در این آموزش، علاوه بر پاتوفیزیولوژی بیماری، معیارهای تشخیصی، یافته‌های آزمایشگاهی، تشخیص افتراقی و اصول کلی مدیریت بیماران مبتلا به پلی‌سیتمی نیز مورد بحث قرار می‌گیرد. هدف این بخش آن است که فراگیر بتواند با استفاده از یافته‌های بالینی و آزمایشگاهی، میان پلی‌سیتمی ورا، پلی‌سیتمی‌های ثانویه و افزایش نسبی هماتوکریت تمایز قائل شود و رویکرد تشخیصی مناسبی را برای هر بیمار انتخاب کند.

پورفیری‌ها و اختلالات متابولیسم هم (Porphyrias)

در این بخش، مسیر بیوسنتز هم (Heme Biosynthesis) و اختلالات ناشی از نقص آنزیم‌های این مسیر به‌صورت جامع مورد بررسی قرار می‌گیرد. آموزش با معرفی مراحل سنتز هم، نقش آن در تولید هموگلوبین و سایر پروتئین‌های وابسته به هم آغاز شده و سپس انواع پورفیری‌ها بر اساس محل اختلال و تظاهرات بالینی دسته‌بندی و تحلیل می‌شوند.

مباحث این بخش شامل:

• بیوسنتز هم و تنظیم آن
• طبقه‌بندی پورفیری‌ها
• پورفیری‌های حاد کبدی
• پورفیری جلدی تأخیری (Porphyria Cutanea Tarda)
• تظاهرات عصبی، پوستی و احشایی پورفیری‌ها
• روش‌های تشخیص آزمایشگاهی پورفیری‌ها
• تفسیر نتایج پورفیرین‌ها و پیش‌سازهای آن‌ها
• اصول کلی درمان و پیگیری بیماران

در این بخش ارتباط میان نقص‌های آنزیمی، تجمع متابولیت‌ها و بروز علائم بالینی به‌صورت مرحله‌به‌مرحله تشریح می‌شود تا فراگیر درک جامعی از پاتوفیزیولوژی و تشخیص این گروه از بیماری‌ها به دست آورد.

گرانباری آهن (Iron Overload Disorders)

در این بخش، متابولیسم آهن و اختلالات ناشی از تجمع بیش از حد آهن در بدن با تأکید بر جنبه‌های بالینی و آزمایشگاهی آموزش داده می‌شود. ابتدا فیزیولوژی جذب، انتقال، ذخیره و تنظیم آهن در بدن مرور شده و سپس بیماری‌های مرتبط با گرانباری آهن مورد بررسی قرار می‌گیرند.

مباحث این بخش شامل:

• متابولیسم طبیعی آهن
• نقش هپسیدین در تنظیم آهن
• هموکروماتوز ارثی (Hereditary Hemochromatosis)
• گرانباری آهن ثانویه
• تجمع آهن ناشی از تزریق مکرر خون
• اثرات تجمع آهن بر کبد، قلب و غدد درون‌ریز
• شاخص‌های آزمایشگاهی ارزیابی آهن
• تفسیر فریتین، ترانسفرین و درصد اشباع ترانسفرین
• روش‌های تشخیصی و پایش بیماران
• اصول درمان و آهن‌زدایی (Chelation Therapy)

در این بخش فراگیر با مکانیسم‌های ایجاد گرانباری آهن، عوارض ناشی از رسوب آهن در بافت‌ها، روش‌های تشخیص زودهنگام و رویکردهای درمانی آشنا می‌شود و توانایی تفسیر تست‌های مرتبط با متابولیسم آهن را به دست می‌آورد.

اختلالات گلبول‌های سفید (White Blood Cell Disorders)

در این بخش، اختلالات گلبول‌های سفید با رویکردی جامع و مبتنی بر منابع معتبر هماتولوژی و پزشکی بالینی مورد بررسی قرار می‌گیرند. آموزش با مرور فیزیولوژی، تکامل و عملکرد لکوسیت‌ها آغاز شده و سپس اختلالات این رده سلولی بر اساس ماهیت بیماری به دو گروه اصلی غیرنئوپلاستیک و نئوپلاستیک تقسیم‌بندی و تدریس می‌شوند.

اختلالات غیرنئوپلاستیک گلبول‌های سفید

در این قسمت، تغییرات کمی و کیفی لکوسیت‌ها که در پاسخ به عفونت‌ها، التهاب، بیماری‌های خودایمنی و سایر شرایط غیربدخیم ایجاد می‌شوند، مورد بررسی قرار می‌گیرند.

مباحث شامل:

• لکوسیتوز و لکوپنی
• نوتروفیلی و نوتروپنی
• ائوزینوفیلی و اختلالات مرتبط
• بازوفیلی
• مونوسیتوز
• لنفوسیتوز و لنفوپنی
• واکنش‌های لکواریتروموئید
• اختلالات عملکردی گلبول‌های سفید
• یافته‌های اسمیر خون محیطی در بیماری‌های غیرنئوپلاستیک و تغییرات مرفولوژیک

اختلالات نئوپلاستیک گلبول‌های سفید

در این بخش، بدخیمی‌های منشأ گرفته از سلول‌های خونساز و سیستم لنفوئیدی به‌صورت ساختارمند و بر اساس طبقه‌بندی‌های به‌روز هماتولوژی آموزش داده می‌شوند.

مباحث شامل:

• اصول نئوپلازی‌های هماتوپوئتیک
• سندرم‌های میلوپرولیفراتیو
• سندرم‌های میلودیسپلاستیک
• لوسمی‌های حاد
• لوسمی‌های مزمن
• نئوپلازی‌های لنفوئیدی
• لنفوم‌ها
• اختلالات پلاسماسل‌ها
• مبانی تشخیص مورفولوژیک، ایمونوفنوتایپی، سیتوژنتیک و مولکولی

در طول این بخش، علاوه بر بررسی پاتوفیزیولوژی بیماری‌ها، بر تفسیر CBC، بررسی اسمیر خون محیطی، یافته‌های مغز استخوان و الگوریتم‌های تشخیصی تأکید ویژه می‌شود تا فراگیر بتواند ارتباط میان یافته‌های آزمایشگاهی و تشخیص بالینی را به‌خوبی درک کند.

هموستاز و انعقاد (Hemostasis and Coagulation)

در این دوره، سیستم هموستاز و انعقاد خون از مبانی فیزیولوژیک تا اختلالات بالینی و آزمایشگاهی به‌صورت جامع و کاربردی آموزش داده می‌شود. مباحث با معرفی فرآیند طبیعی کنترل خونریزی و حفظ تعادل میان انعقاد و ضدانعقاد آغاز شده و سپس اجزای مختلف سیستم هموستاز به‌صورت مرحله‌به‌مرحله مورد بررسی قرار می‌گیرند.

هموستاز اولیه (Primary Hemostasis)

در این بخش، نقش عروق، پلاکت‌ها و فاکتور فون ویلبراند در تشکیل پلاگ اولیه پلاکتی بررسی می‌شود. فراگیران با مکانیسم چسبندگی، فعال‌سازی و تجمع پلاکتی آشنا شده و مهم‌ترین اختلالات مرتبط با هموستاز اولیه مورد مطالعه قرار می‌گیرند.

مباحث شامل:

• فیزیولوژی پلاکت‌ها
• چسبندگی و تجمع پلاکتی
• نقش فاکتور فون ویلبراند (vWF)
• ترومبوسیتوپنی‌ها
• اختلالات عملکرد پلاکتی
• بیماری فون ویلبراند
• تفسیر آزمایش‌های ارزیابی عملکرد پلاکتی

هموستاز ثانویه (Secondary Hemostasis)

در این بخش، آبشار انعقادی، فاکتورهای انعقادی و مکانیسم تشکیل لخته فیبرینی به‌صورت کامل آموزش داده می‌شود. علاوه بر بررسی مسیرهای انعقادی، مهم‌ترین اختلالات خونریزی‌دهنده و ترومبوتیک نیز مورد بحث قرار می‌گیرند.

مباحث شامل:

• آبشار انعقادی و مدل سلولی انعقاد
• مسیرهای داخلی، خارجی و مشترک
• فاکتورهای انعقادی
• هموفیلی A و B
• کمبود سایر فاکتورهای انعقادی
• انعقاد منتشر داخل عروقی (DIC)
• اختلالات ترومبوتیک
• سیستم فیبرینولیز
• داروهای ضدانعقاد و پایش آزمایشگاهی آن‌ها
• تفسیر PT، aPTT، INR، Fibrinogen و D-dimer

در طول دوره، تأکید ویژه‌ای بر ارتباط میان مکانیسم‌های فیزیولوژیک، یافته‌های آزمایشگاهی و تظاهرات بالینی بیماران وجود دارد تا فراگیر بتواند با استفاده از نتایج آزمایشگاهی، اختلالات خونریزی‌دهنده و ترومبوتیک را به‌درستی تشخیص و تفسیر کند.

ایمونوهماتولوژی و طب انتقال خون بر اساس AABB

این دوره بر اساس مباحث استاندارد ایمونوهماتولوژی و طب انتقال خون ارائه‌شده در AABB Technical Manualو کتاب هنری-دیویدسون طراحی شده و کلیه مفاهیم مورد نیاز دانشجویان علوم آزمایشگاهی، پزشکی، کارشناسان بانک خون و داوطلبان آزمون‌های تخصصی را پوشش می‌دهد.

آموزش با مبانی ایمنی‌شناسی مرتبط با انتقال خون آغاز شده و سپس سیستم‌های گروه خونی، شناسایی آنتی‌بادی‌ها، تست‌های سازگاری و مدیریت فرآورده‌های خونی به‌صورت گام‌به‌گام مورد بررسی قرار می‌گیرند.

مباحث دوره شامل:

• مبانی ایمونوهماتولوژی
• آنتی‌ژن‌ها و آنتی‌بادی‌های گروه‌های خونی
• سیستم گروه خونی ABO
• سیستم Rh
• سایر سیستم‌های گروه خونی مهم
  • Kell
  • Duffy
  • Kidd
  • MNS
  • Lewis
  • P
  • Lutheran و سایر سیستم‌های بالینی مهم
• آنتی‌بادی‌های بالینی مهم و اهمیت آن‌ها در انتقال خون
• تست آنتی‌گلوبولین مستقیم (DAT)
• تست آنتی‌گلوبولین غیرمستقیم (IAT)
• غربالگری آنتی‌بادی (Antibody Screening)
• شناسایی آنتی‌بادی (Antibody Identification)
• اصول و روش‌های Crossmatch
• بررسی و رفع ناسازگاری‌های بانک خون
• واکنش‌های انتقال خون
• بیماری همولیتیک جنین و نوزاد (HDFN)
• گروه‌بندی و آزمایش‌های پیش از انتقال خون
• فرآورده‌های خونی و موارد مصرف آن‌ها
• انتخاب خون سازگار برای بیماران با آنتی‌بادی‌های نامنظم
• کنترل کیفیت در بانک خون
• اصول ایمنی و استانداردهای انتقال خون

در این دوره علاوه بر مباحث تئوری، رویکرد عملی بانک خون، تفسیر نتایج آزمایشگاهی، حل پنل‌های شناسایی آنتی‌بادی و بررسی سناریوهای واقعی انتقال خون نیز آموزش داده می‌شود تا فراگیر بتواند در محیط‌های بالینی و آزمایشگاهی تصمیم‌گیری صحیح و مبتنی بر استانداردهای AABB داشته باشد.

مباحث عملی هماتولوژی و کنترل کیفیت آزمایشگاه

این دوره با تکیه بر منابع معتبر Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods و Dacie and Lewis Practical Hematology طراحی شده و مهارت‌های عملی مورد نیاز در آزمایشگاه‌های هماتولوژی و بانک خون را به‌صورت کاربردی آموزش می‌دهد. هدف این بخش، ایجاد توانایی در انجام صحیح آزمایش‌ها، تفسیر نتایج، شناسایی خطاها و تضمین کیفیت فرآیندهای آزمایشگاهی است.

مباحث این دوره شامل:

• اصول نمونه‌گیری، پذیرش و مدیریت نمونه‌های هماتولوژی
• انواع ضدانعقادها و کاربرد آن‌ها در آزمایش‌های مختلف
• تهیه و ارزیابی اسمیر خون محیطی
• شناسایی مورفولوژی طبیعی و غیرطبیعی سلول‌های خونی
• بررسی مورفولوژی گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها
• شمارش رتیکولوسیت و کاربردهای بالینی آن
• بررسی مغز استخوان و اصول تفسیر اسمیرهای مغز استخوان
• اصول عملکرد آنالایزرهای هماتولوژی و تفسیر هیستوگرام‌ها و اسکترگرام‌ها
• ESR و سایر آزمایش‌های پایه هماتولوژی

رنگ‌آمیزی‌های هماتولوژی

• Wright Stain
• Giemsa Stain
• Wright-Giemsa Stain
• May-Grünwald Giemsa (MGG)
• Leishman Stain
• Prussian Blue (Perls’ Stain)
• Myeloperoxidase (MPO)
• Sudan Black B (SBB)
• Periodic Acid-Schiff (PAS)
• Esterase Stains
• TRAP Stain
• رنگ‌آمیزی رتیکولوسیت‌ها با Brilliant Cresyl Blue و New Methylene Blue

کنترل کیفیت و تضمین کیفیت آزمایشگاهی

• مبانی Quality Control و Quality Assurance
• خطاهای پیش‌آزمایشگاهی، آزمایشگاهی و پس‌آزمایشگاهی
• دقت (Precision) و صحت (Accuracy)
• پایش عملکرد تجهیزات آزمایشگاهی
• کالیبراسیون و نگهداری دستگاه‌های هماتولوژی
• کنترل کیفیت داخلی و ارزیابی کیفیت خارجی
• نمودارهای Levey-Jennings
• قوانین Westgard
• بررسی و رفع خطاهای رایج در آزمایشگاه هماتولوژی
• اعتبارسنجی و تأیید روش‌های آزمایشگاهی
• تفسیر داده‌های کنترل کیفیت و تصمیم‌گیری آزمایشگاهی

در این دوره، علاوه بر آموزش مبانی تئوری، مثال‌های عملی، تصاویر میکروسکوپی، نمونه‌های واقعی آزمایشگاهی و سناریوهای کنترل کیفیت مورد بررسی قرار می‌گیرند تا فراگیر بتواند مهارت لازم برای فعالیت در آزمایشگاه‌های تشخیص پزشکی، مراکز آموزشی و پژوهشی را کسب کند.

فلوسایتومتری (Flow Cytometry)

در این دوره، مبانی نظری و کاربردهای بالینی فلوسایتومتری با تأکید بر تشخیص بیماری‌های هماتولوژیک و نئوپلازی‌های خونی آموزش داده می‌شود. آموزش از اصول عملکرد دستگاه فلوسایتومتر آغاز شده و سپس نحوه شناسایی و آنالیز جمعیت‌های سلولی مختلف با استفاده از مارکرهای اختصاصی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مباحث این دوره شامل:

• مبانی فلوسایتومتری و اجزای دستگاه
• اصول هیدرودینامیک، اپتیک و آشکارسازی سیگنال
• Forward Scatter (FSC) و Side Scatter (SSC)
• فلوروکروم‌ها و آنتی‌بادی‌های مونوکلونال
• طراحی پنل‌های فلوسایتومتری
• اصول Gating و تحلیل داده‌ها
• کنترل کیفیت در فلوسایتومتری
• شناسایی جمعیت‌های طبیعی سلولی
• ایمونوفنوتایپینگ سلول‌های خونی

کاربردهای فلوسایتومتری در هماتولوژی

• تشخیص و طبقه‌بندی لوسمی‌های حاد
• تشخیص و طبقه‌بندی اختلالات لنفوپرولیفراتیو
• ارزیابی بیماری باقیمانده حداقل (MRD)
• بررسی سندرم‌های میلودیسپلاستیک
• شناسایی سلول‌های بنیادی خون‌ساز CD34+
• تشخیص هموگلوبینوری حمله‌ای شبانه (PNH)
• بررسی نقص‌های ایمنی اولیه و ثانویه
• ارزیابی اختلالات عملکردی سلول‌های ایمنی

تفسیر نتایج فلوسایتومتری

• آنالیز نمودارهای Dot Plot و Histogram
• تفسیر الگوهای ایمونوفنوتایپی
• افتراق نئوپلازی‌های لنفوئیدی و میلوئیدی
• ارتباط یافته‌های فلوسایتومتری با مورفولوژی، سیتوژنتیک و مطالعات مولکولی

در این دوره تلاش شده است تا علاوه بر آموزش اصول تئوری، رویکرد عملی تفسیر نتایج فلوسایتومتری نیز ارائه شود تا فراگیر بتواند یافته‌های حاصل از فلوسایتومتری را در تشخیص و طبقه‌بندی بیماری‌های هماتولوژیک به‌کار گیرد.

مدرس دوره: بهنام بویا – کارشناسی ارشد هماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی تبریز

آکادمی بیولوژی کرامتی

جلسات

فصل 1: خون سازی – قسمت 1: سلول های بنیادی و خون سازی

فصل 1: خون سازی – قسمت 2: گلبول های قرمز

فصل 1: خون سازی – قسمت 3: مقدمات فاگوسیتوز و میلوپوئزیس

فصل 1: خون سازی – قسمت 4: گرانولوسیت ها و گرانولوپوئزیس

فصل 1: خون سازی – قسمت 5: مونوسیت ها و ماکروفاژ ها و سیستم فاگوسیت تک هسته

فصل 1: خون سازی – قسمت 6: تکامل لنفوسیت های B

فصل 1: خون سازی – قسمت 7: تکامل لنفوسیت های NK، T و NKT Cells

فصل 1: خون سازی – قسمت 8: تولید پلاکت و مگاکاریوپوئزیس

فصل 2: اختلالات گلبول های قرمز – قسمت 1: مقدمات و کلیات

فصل 2: اختلالات گلبول های قرمز – قسمت 2: متابولیسم آهن

فصل 2: اختلالات گلبول های قرمز – قسمت 3: فقر آهن و آنمی فقر اهن

فصل 2: اختلالات گلبول های قرمز – قسمت 4: آنمی بیماری های مزمن

دانلود اسلاید های دوره

اسلاید های فصل اول