وبینار معرفی توالی یابی نسل سوم (TGS)
معرفی وبینار
وبینار «آشنایی با فناوری توالییابی نسل سوم (Third Generation Sequencing – TGS)» با همکاری دانشگاه علوم پزشکی کرمان برگزار شد و به بررسی روند تکامل فناوریهای تعیین توالی DNA و معرفی جدیدترین دستاوردهای این حوزه پرداخت.
در ابتدای این وبینار، مروری بر تاریخچه و مبانی فناوریهای توالییابی ژنوم انجام شد. ابتدا فناوری توالییابی نسل اول، یعنی روش سنگر (Sanger Sequencing) که از دهه ۱۹۷۰ معرفی شد، مورد بررسی قرار گرفت. سپس به فناوریهای توالییابی نسل دوم یا Next Generation Sequencing (NGS) که از حدود سال ۲۰۰۵ به طور گسترده وارد عرصه تحقیقات ژنومی شدند پرداخته شد. در ادامه، فناوریهای توالییابی نسل سوم که از اوایل دهه ۲۰۱۰ معرفی شدهاند به عنوان نسل جدید ابزارهای مطالعه ژنوم معرفی شدند.
در این وبینار، مقایسهای جامع میان سه نسل توالییابی از نظر طول خوانشها (Read Length)، دقت، سرعت، هزینه، نیاز به تقویت DNA و کاربردهای تحقیقاتی و بالینی ارائه شد. همچنین توضیح داده شد که چگونه فناوریهای نسل سوم با تولید خوانشهای بسیار بلند (Long Reads) قادر به حل چالشهایی هستند که با روشهای نسل اول و دوم بهسختی قابل بررسی هستند؛ از جمله مطالعه نواحی تکراری ژنوم، شناسایی واریانتهای ساختاری بزرگ، مونتاژ دقیق ژنومها، بررسی ایزوفرمهای RNA و تحلیل اپیژنتیک.
در ادامه، کاربردهای مهم توالییابی نسل سوم که با روشهای سنتیتر مانند Sanger و حتی NGS بهراحتی قابل دستیابی نیستند مورد بررسی قرار گرفت. این فناوریها امکان مشاهده مستقیم مولکولهای DNA و RNA را فراهم میکنند و در بسیاری از پروژههای پیشرفته ژنومیک، متاژنومیک و مطالعات پزشکی شخصیسازیشده نقش مهمی ایفا میکنند.
در بخش پایانی وبینار، دو پلتفرم اصلی توالییابی نسل سوم معرفی شدند. ابتدا فناوری Oxford Nanopore مورد بررسی قرار گرفت که با استفاده از نانوحفرهها امکان خوانش مستقیم مولکولهای DNA و RNA را در زمان واقعی فراهم میکند و به دلیل قابلیت حمل، سرعت بالا و تولید خوانشهای بسیار بلند مورد توجه بسیاری از پژوهشگران قرار گرفته است. سپس فناوری SMRT Sequencing متعلق به شرکت Pacific Biosciences معرفی شد که با استفاده از سیستم Single Molecule Real-Time امکان توالییابی دقیق مولکولهای منفرد DNA را فراهم میکند و در مطالعات ژنومی پیشرفته کاربرد گستردهای دارد.
این وبینار با هدف آشنایی پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان حوزه ژنتیک و بیوتکنولوژی با مفاهیم پایه، مزایا و کاربردهای فناوریهای نوین توالییابی برگزار شد و تلاش کرد تصویری جامع از مسیر پیشرفت فناوریهای تعیین توالی و نقش فناوریهای نسل سوم در آینده تحقیقات زیستی ارائه دهد.
مدرس وبینار: احسان کرامتی – دکترای تخصصی ژنتیک
